Aktualności z życia powiatu

Warto wiedzieć

Zbliża się okres wiosenny. Niestety ze snu zimowego obudzą się także kleszcze, które są nosicielami groźnych chorób. Zanim zaczniemy więc rozkoszować się pobytem w lesie, dobrze jest przeczytać, co nam grozi i jak się bronić.

Borelioza jest groźną chorobą, nazywaną również krętkowicą kleszczową. Schorzenie to wywoływane jest przez bakterie boreliozy zwierzęcego pochodzenia. Są one przenoszone ze zwierząt na człowieka.

Borelioza najczęściej wywoływana jest przez kleszcze, ale źródłem bakterii mogą być również komary, pchły oraz wszy. Jeszcze kilkanaście lat temu wiedza na temat tej choroby była właściwie znikoma, dzisiaj jednak regularnie wzrasta nasza świadomość dotycząca boreliozy. Wiadomo, że jest to zakaźna choroba wielonarządowa, która może prowadzić nawet do śmierci.

Borelioza, funkcjonująca także pod nazwą choroby z Lyme, jest chorobą charakterystyczną nie tylko dla ludzi, ale również i dla niektórych zwierząt. Najbardziej zagrożonym terenem w naszym kraju jest przede wszystkim Podlasie, Opolszczyzna oraz Mazury - wszędzie tam można się zetknąć z groźnymi dla ludzkiego zdrowia kleszczami.

Sama bakteria boreliozy może przybierać różne postacie. Najczęściej jednak jej zarazki daje się zaobserwować w tkance łącznej oraz mięśniowej, niekiedy również bakterie przenikają do tkanki nerwowej.

Obecnie wyróżnia się trzy stadia boreliozy. Należy wiedzieć, że wczesne wykrycie tej choroby daje szybkie oraz skuteczne leczenie. Pierwsza faza schorzenia to etap infekcji zlokalizowanej i charakteryzuje się wystąpieniem między innymi objawami podobnymi do grypy. Druga faza to etap infekcji rozproszonej, który daje się poznać chociażby po problemach ze stawami. Ostatni, etap infekcji przewlekłej, przejawia się w zaburzeniach czucia, zaburzeniach psychicznych, a także w bólach.

Borelioza - objawy skórne

- Rumień pełzający - jest pierwszym objawem boreliozy. Początkowo jest to mała zmiana skórna. Jednak z czasem rumień się powiększa. Wokół niego mogą pojawić się małe plamki. Rumień ma kształt koła lub owalu. Jego kolor może układać się w pierścienie, od jaśniejszych przebarwień, do ciemniejszych na obwodzie. Może też mieć jednolicie czerwony kolor. Występuje na nogach lub rękach. Charakterystyczną cechą rumienia jest jego niewyczuwalność. Nie wytwarza on zgrubienia, nie swędzi, ani nie boli. Mimo to rumienia nie można lekceważyć. Bakterie ze skóry mogą przeniknąć do krwiobiegu i wywołać infekcję narządów wewnętrznych. Borelioza nawet we wczesnym stadium musi być leczona antybiotykiem. Dlatego po zaobserwowaniu u siebie powyższych objawów, należy niezwłocznie udać się do lekarza.

- Chłoniak limfocytowy skóry - może być kolejnym etapem infekcji. Jego pojawienie jest rzadkie. Jest to niebolesny, czerwono-niebieski guz. Umiejscawia się na płatkach, małżowinach usznych, brodawkach sutkowych lub na mosznie. Chłoniak najczęściej występuje u dzieci, rzadziej u dorosłych.

- Przewlekłe zanikowe zapalenie skóry - to trzeci objaw boreliozy u ludzi. Na skórze rąk lub nóg pojawiają się czerwono-sinawe i niesymetryczne zmiany. Skóra może być lekko obrzęknięta, a następnie zaczyna stawać się cienka jak pergamin. W miejscach zmienionych chorobowo zaczyna wypadać owłosienie. Dla zanikowego zapalenia skóry charakterystyczne są bolące stawy, znajdujące się w części zainfekowanej.

Borelioza - objawy narządowe

Zmiany w narządach występują dosyć późno od momentu zarażenia boreliozą. Nie są to objawy charakterystyczne tylko dla boreliozy. Czasami nie poprzedzają ich objawy skórne. Wówczas trudno zdiagnozować chorobę.

- Mogą wystąpić objawy ogólne podobne do grypy lub innej infekcji wirusowej - gorączka, poty, dreszcze, uderzenia gorąca. Pojawia się też nagłe chudnięcie, zmęczenie, ociężałość, obniżenie sprawności fizycznej, bezsenność i wypadanie włosów. Jest to wywołane przenoszeniem infekcji przez krew lub chłonkę.

- Przewlekła borelioza powoduje zmęczenie organizmu, który całą swoją energię kieruje na walkę z nią. Dlatego czasami może dojść do odczuwania drętwienia kończyn i języka. To drugie prowadzi z kolei do zaburzeń zmysłu smaku. Dodatkowo można odczuwać ogólne bóle różnych części ciała. Mogą pojawić się tiki mięśni twarzy lub kurcze mięśniowe.

- Objawy zaburzeń ośrodkowego układu nerwowego, czyli neuroborelioza. Często objawia się zapaleniem opon mózgowo-rdzeniowych i mózgu. Osoby, u których doszło do zapalenia mogą odczuwać silne bóle głowy, sztywność karku, nudności i wymioty.

- Nieprawidłowe funkcjonowanie ośrodkowego układu nerwowego może wywołać zapalenie nerwów czaszkowych, które pozwalają utrzymać nam prawidłową mimikę twarzy. Zapalenie nerwów czaszkowych doprowadza do widocznych zmian w mimice: opadający kącik ust, nie domykające się powieki.

- Neuroborelioza jest przyczyną niezwykle niebezpiecznego przewlekłego zapalenia mózgu i rdzenia kręgowego. Może to prowadzić do porażeń mięśniowych lub do upośledzenia psychicznego. Objawia się to atakami depresyjnymi i lękowymi, psychozami, zaburzeniami nastroju i koncentracji.

Borelioza atakuje również mięsień sercowy, powodując jego zapalenie. Zapalenie mięśnia sercowego może być groźne dla życia. Jego główne objawy to: zaburzenia rytmu serca, skoki pulsu i ciśnienia, bóle w klatce piersiowej.

Zapobieganie polega na unikaniu pokąsań przez kleszcze poprzez:
- noszenie odpowiedniego ubioru (koszula z długimi rękawami, długie spodnie i zakryte buty)
- unikanie wypraw w rejony, w których jest dużo kleszczy
- unikanie chodzenia w wysokiej trawie i krzakach
- niesiadanie na zwalonych pniach drzewnych
- stosowanie środków odstraszających kleszcze, zwłaszcza tych zawierających DEET (zgodnie z instrukcją)
- sprawdzanie ciała po pobycie w lesie.

Jeśli znajdziemy kleszcza, należy od razu usunąć go np. pęsetą. Kleszcza trzeba uchwycić tuż przy skórze i delikatnie, ale zdecydowanie wyciągnąć lub wykręcić. Trzeba uważać, aby głowa kleszcza nie pozostała w skórze. Do wyjęcia kleszcza można także użyć jednego ze specjalnych urządzeń dostępnych w aptekach. Miejsce po ukąszeniu należy zdezynfekować, a ręce dokładnie umyć.
Jeżeli kleszcz tkwi głęboko, a boimy się sami go ruszać - lepiej od razu iść do lekarza.

Nie wolno kleszcza wyciskać, smarować czymkolwiek np. benzyną, spirytusem czy tłuszczem, gdyż może w czasie tych zabiegów „wypluć" bakterie do skóry.

P. Keil/W. Ilnicka
Wydział Promocji, Ochrony Zdrowia i Spraw Społecznych
Starostwo Powiatowe w Czarnkowie