Aktualności z życia powiatu

Wieleń powstańcom

Pod Pomnikiem Wdzięczności Powstańcom Wielkopolskim w Wieleniu, przedstawiciele władz samorządowych oraz licznych instytucji i organizacji składali w dniu 16. stycznia wiązanki kwiatów. Odbyła się też intencyjna msza święta, przemarsz ulicami miasta oraz okolicznościowa akademia. Powiat reprezentował starosta Wiesław Maszewski oraz radny Adam Pazurek.

Uroczystość rozpoczęła się pod historycznym pomnikiem, który wznieśli w 1926 roku mieszkańcy miasta, by podziękować Bogu i Najświętszej Marii Pannie z Lourdes za odzyskaną wolność. Wiązanki kwiatów złożyły delegacje miasta, powiatu oraz wielu instytucji i organizacji społecznych. W dalszej kolejności odbyła się w wieleńskim kościele uroczysta msza święta oraz przemarsz ulicami miasta z orkiestrą do miejscowej szkoły, gdzie odbyła się okolicznościowa akademia. Zebranych, licznych gości, witał burmistrz Zbigniew Stochaj, podkreślając szczególnie obecność senatora Mieczysława Augustyna oraz prezesa Towarzystwa Pamięci Powstania Wielkopolskiego Tadeusza Stachowskiego. Wygłoszony przez burmistrza referat, przybliżył dzieje powstania na ziemi wieleńskiej. „Minęło 95 lat, gdy w rozgardiaszu niemieckiej rewolucji wyłoniona Rada Ludowa wzięła w swoje ręce los powiatu wieleńskiego. Była ona odpowiednikiem powstałej w tym czasie niemieckiej rady robotniczo-żołnierskiej „Arbeiter und Soldatenrat”, należeli do niej jednak sami Polacy, podczas gdy w radzie niemieckiej zasiadało 3-ch członków polskiej narodowości. Terenem działania Rady objęte było miasto Wieleń. Do prac Rady Ludowej należało wprowadzenie polskiego języka do szkół, zbieranie podatku narodowego oraz zajęcie się tak pilnymi sprawami, jak aprowizacja miasta. W tych czasach Wieleń sprawiał wrażenie obozu wojennego. Był niemieckim punktem demobilizacyjnym, codziennie więc napływały tu z frontu oddziały żołnierzy, które po oddaniu wojennego sprzętu, zaopatrzone w żywność powracały w domowe pielesze. Sytuacja mieszkańców Wielenia zaczęła się stawać niewyraźna. Dopiero wraz z przybyciem Ignacego Paderewskiego do Poznania zrozumiano, że bez czynu, bez walki, bez ofiary z krwi się nie obejdzie, „że tylko tyle można uzyskać ile samemu się sobie wywalczy”. Słowa Ignacego Paderewskiego były iskrą rzuconą na prochy. W sytuacji, gdy wieść o wybuchu powstania lotem błyskawicy obiegła polskie serca, Komitet Wykonawczy Rady Ludowej z Wielenia, znalazł się w trudnym położeniu. Niemcy, którzy nagromadzili w Wieleniu duże zasoby amunicji, broni i samochodów, otoczyli je prawdziwie wojskową opieką. Rozmyślano o możliwości wzniecenia powstania i wyparciu wojska niemieckiego, obawiano się jednak przysłania Niemcom posiłków ze Szczecina. Podjęto jednak walkę zbrojną. Przez wiele tygodni na całej ziemi wieleńskiej trwały potyczki, działania wojenne i operacyjne. Jednocześnie Rada Ludowa prowadziła liczne działania polityczne w kraju i za granicą. Ostatecznie po podpisaniu Traktatu Wersalskiego Niemcy uznali wieleńską Radę, która zabrała się do pracy związanej z przejęciem miasta w polskie ręce. Wielu Niemców nie mogło się pogodzić z ostateczną decyzją. Nastąpiła jednak ratyfikacja Traktatu Wersalskiego i dzień 18 stycznia 1920 roku wyznaczono jako ostateczny termin wyswobodzenia Wielenia spod jarzma pruskiego. Dzień ten był poprzedzony całotygodniową ucieczką Niemców. W dniu 18 stycznia 1920 r. wojsko polskie wkroczyło w przybrane chorągwiami i girlandami ulice miasta. Z wielką radością i wzruszeniem witali polskich żołnierzy mieszkańcy miasta. Wystawiony z dobrowolnych ofiar pomnik wdzięczności, zdobiący dziś miasto, jest zarazem symbolem uczuć mieszkańców grodu. Dziś, gdy od 95 lat cieszymy się wolnością, wciąż jesteśmy za nią wdzięczni i czynimy wspólne wysiłki, aby Ziemia Wieleńska rozwijała się w pokoju, zgodzie i była wzorem dla innych”. Przedstawiona z konieczności skrótowo relacja burmistrza Stochaja, prezentuje w dobitny sposób wolę i walkę mieszkańców Wielenia o powrót do Macierzy. To jeden ze znakomitych przykładów walki naszych rodaków o Polskę na początku ubiegłego wieku. Dziś, żyjąc w innej rzeczywistości, szczególnie warto o tym pamiętać i dbać, by bohaterowie tego powstania nigdy nie zostali zapomniani.

Piotr Keil